Thứ năm, 05/08/2021 14:45:26 (GTM +7)

Luật sư Nguyễn Hữu Thọ - Một nhân cách cao đẹp

Luật sư Nguyễn Hữu Thọ là một nhà trí thức cách mạng kiên trung, đáng kính, một học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhân cách cao đẹp của đồng chí được thể hiện ở lòng yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc, quyết tâm đi theo cách mạng, cống hiến hết mình cho Tổ quốc; ở sự trọn nghĩa, vẹn tình với đồng bào, đồng chí và ở chính sự giản dị, thanh cao của mình. Dù đã đi xa, nhưng tấm gương, nhân cách cao đẹp của luật sư Nguyễn Hữu Thọ vẫn còn in đậm mãi với thời gian, trong lòng quốc gia, dân tộc.

Luật sư Nguyễn Hữu Thọ (1910-1996)


1. Tấm gương về lòng yêu nước và ý thức tự tôn dân tộc
Nguyễn Hữu Thọ sinh năm 1910 trong một gia đình công chức trung lưu. Khi mới 11 tuổi, ông đã tạm xa quê hương sang Pháp du học tại trường Trung học Mignet ở Aixen - Provence. Năm 1928, ông được nhận vào học tại khoa Luật, trường Đại học Luật khoa và Văn khoa Aixen - Provence. Năm 1932, Nguyễn Hữu Thọ tốt nghiệp cử nhân Luật hạng ưu. Mặc dù là một trí thức được đào tạo bài bản theo con đường “Tây học” nhưng tinh thần yêu nước và ý thức tự tôn dân tộc trong ông không hề bị lu mờ, ngược lại, tinh thần và ý thức đó càng thêm cháy bỏng. Ông từng nói rằng, câu danh ngôn mà ông thích nhất là của nhà bác học Pháp Louis Pasteur: “Khoa học không có tổ quốc, nhưng nhà khoa học phải có một tổ quốc” và “Ai cũng có một quê hương để yêu, một đất nước để bảo vệ và xây dựng, một dân tộc để phụng sự. Nhà trí thức không thể nghĩ khác, làm khác”1. Suốt cuộc đời, Nguyễn Hữu Thọ  đã sống và làm như ông đã nói: Phục vụ Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.
Với tinh thần yêu nước và suy nghĩ học thành tài để về giúp nước, Nguyễn Hữu Thọ luôn mong sớm được trở lại quê hương, phụng sự Tổ quốc, nhưng do không có tiền trang trải lộ phí, ông phải ở lại Pháp thêm một năm để đi làm dành tiền mua vé tàu về nước. Mùa hè năm 1933, sau hơn 10 năm dùi mài đèn sách nơi xứ người, Nguyễn Hữu Thọ trở về nước, làm tập sự tại văn phòng của một luật sư người Pháp có tinh thần dân chủ, khá nổi tiếng ở Nam Bộ thời đó. 
Về nước trong bối cảnh cao trào Xôviết Nghệ Tĩnh (1930-1931) do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo đã bị thực dân Pháp đàn áp dã man, tạm thời lắng xuống, nhưng ông lại được chứng kiến phong trào đấu tranh yêu nước mạnh mẽ của quần chúng nhân dân: những cuộc biểu tình đòi bỏ sưu cao, hoãn thuế của nông dân Nam Kỳ, đặc biệt là ở Mỹ Tho - nơi ông tập sự nghề luật sư; chứng kiến việc Tòa đại hình Sài Gòn kết án những người yêu nước (tháng 5/1933) với 8 án tử hình, 19 án tù chung thân, 79 án tù câu lưu từ 5 đến 20 năm2 đã tác động mạnh mẽ đến lòng yêu nước và tự tôn dân tộc của Nguyễn Hữu Thọ. Ông tự hỏi: “Yêu nước mà cũng là một trọng tội, phải lãnh án tử hình, chung thân và nhiều mức án nặng đến thế ư?”; “Luật pháp của nước Pháp có điều khoản nào ghi: yêu nước phải lãnh án tử hình?”. Chắc hẳn là không, chỉ có điều khoản xử tội nặng những người “quấy rối”, “hành động chống đối, lật đổ”… Vậy, “hoạt động yêu nước, chống kẻ thống trị mình là “quấy rối”, “chống đối” sao?”3. Đó là lý do sau khi thi đỗ kỳ thi sát hạch của luật sư Đoàn và trở thành luật sư năm 1939, với tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân tộc, ông đã mở văn phòng luật sư riêng ở Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ rồi đến Sài Gòn - Chợ Lớn, đứng về phía quần chúng, bênh vực lẽ phải, bênh vực nhân dân An Nam trước những bất công của tòa án thực dân. Tiếng tăm của vị luật sư trẻ Nguyễn Hữu Thọ cũng do đó mà lan rộng ra khắp Nam Kỳ lục tỉnh.
Năm 1940, trực tiếp chứng kiến sự quật cường, anh dũng của các chiến sĩ cách mạng và quần chúng nhân dân trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ; sự tàn ác, dã man của thực dân Pháp trong những cuộc càn quét, khủng bố cuộc khởi nghĩa, đặc biệt là chứng kiến sự bất công tại những phiên tòa do thực dân Pháp dựng lên để buộc tội các chiến sĩ yêu nước và cách mạng, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã nhận thức rõ ràng hơn về lòng yêu nước và ý chí cách mạng. Ông cảm thấy khâm phục lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu kiên cường và lý tưởng cao đẹp trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của những người cộng sản, đồng thời thấy rõ bản chất thâm độc, tàn bạo, tội ác man rợ của chính quyền thực dân ở thuộc địa. Tình cảm, nhận thức đó là tiền đề quan trọng để luật sư Nguyễn Hữu Thọ đến với nhân dân, với cách mạng và tham gia vào phong trào yêu nước chống thực dân Pháp. 
2. Từ lòng yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc đến tinh thần cách mạng kiên trung
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã tích cực ủng hộ chính quyền cách mạng do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, sẵn sàng góp sức lực, trí tuệ cho công cuộc xây dựng nước Việt Nam mới. Có thể nói, tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của các chiến sĩ cộng sản trong các phong trào yêu nước, đặc biệt là cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã tác động sâu sắc đến tinh thần và ý chí của Nguyễn Hữu Thọ, làm cho cuộc đời ông bước sang một trang mới: “Cho đến Cách mạng Tháng Tám thành công. Chúng tôi chợt tỉnh ra rằng, điều mà mình mong mỏi, chờ đợi từ lâu đã tới, người mà mình nghe nói từ những năm hai mươi chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị cứu tinh của dân tộc”4; “Sự kiện lịch sử trọng đại đó đã làm thay đổi cả lối sống, nếp nghĩ của tôi. Nói một cách khác, cách mạng đã đổi đời cho tôi”5. Từ đó, luật sư Nguyễn Hữu Thọ bắt đầu dấn thân vào con đường cách mạng và trở thành người chiến sĩ cách mạng kiên trung. 
Năm 1946, chính quyền thực dân Pháp bổ nhiệm luật sư Nguyễn Hữu Thọ làm Chánh án Tòa án dân sự tỉnh Vĩnh Long. Tuy làm việc cho chính quyền thực dân nhưng ông vẫn giữ liên lạc và bí mật tham gia các hoạt động yêu nước của giới trí thức. Giữa năm 1946, thông qua liên lạc, ông được Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ mời ra chiến khu Ðồng Tháp Mười - “thủ đô kháng chiến của Nam Bộ”. Vào vùng kháng chiến, Nguyễn Hữu Thọ được luật sư Phạm Ngọc Thuần, Quyền Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ, người ký bức thư mời ông ra Đồng Tháp và các thành viên Ủy ban Kháng chiến đón tiếp nhiệt tình, đưa đi thăm một số cơ quan kháng chiến, đơn vị vệ quốc đoàn, thăm dân chúng...; được gặp gỡ, trò chuyện với nhiều trí thức từ Pháp về, những người đã sớm từ bỏ cuộc sống sung túc ở đô thành, chấp nhận gian nan vào tham gia kháng chiến6. Ở đây, ông cảm nhận được rằng: “Anh em sống chan hòa, dân chủ, bình đẳng, thương yêu nhau như anh em một nhà. Lãnh đạo cùng ăn cùng ở với nhân viên, không phân biệt đối xử. Cuộc sống tuy còn khó khăn thiếu thốn nhưng rất nghĩa tình, rất văn minh. Ban đêm, ngủ không cần đóng cửa. Ai nhặt được của rơi ngoài đường đều đem nộp cho Ủy ban để tìm người mất trả lại”7. Chính điều này đã thôi thúc Nguyễn Hữu Thọ quyết định dấn thân vào con đường kháng chiến, đấu tranh giải phóng dân tộc. Ông bày tỏ ý nguyện muốn ở lại Chiến khu để hoạt động cách mạng, nhưng do yêu cầu của cách mạng, chấp hành sự phân công của tổ chức, ông đã về lại Sài Gòn tiếp tục hoạt động trong vùng địch.
Đầu năm 1947, luật sư Nguyễn Hữu Thọ thôi giữ chức Chánh án Tòa án dân sự tỉnh Vĩnh Long để lên Sài Gòn, mở văn phòng luật sư riêng tại số nhà 152, đường Charles de Gaulle, Sài Gòn (nay là đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh). Văn phòng luật sư của ông đã trở thành nơi quy tụ nhiều trí thức tiến bộ ở Sài Gòn và toàn miền Nam sau ngày toàn quốc kháng chiến. Cũng tại đây, luật sư Nguyễn Hữu Thọ được tổ chức phân công hoạt động trong Ban Trí vận Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn.
Nắm vững tinh thần “điều gì có lợi cho kháng chiến, có lợi cho dân thì làm”, trong những năm 1947-1950, Nguyễn Hữu Thọ đã tận dụng triệt để vị trí “Luật sư tự do” hợp pháp của mình, đấu tranh với tòa án thực dân, buộc chúng phải trả tự do cho nhiều đồng chí cán bộ của ta. 
Cuối tháng 3/1948, thông qua Ủy ban Liên Việt Sài Gòn - Chợ Lớn, luật sư Nguyễn Hữu Thọ nhận nhiệm vụ bào chữa cho đồng chí Hoàng Xuân Bình - cán bộ cao cấp của Quân khu 9, bị địch bắt, xử án tại Tòa án quân sự Sài Gòn. Tại Tòa án, luật sư Nguyễn Hữu Thọ kiên quyết bác bỏ những chứng cứ buộc tội “phản quốc” đối với đồng chí Hoàng Xuân Bình do viên đại úy Avazeri đưa ra với những lập luận sắc bén và đanh thép: Khi khép thân chủ tôi vào tội danh phản quốc, bản cáo trạng đã phạm một sai lầm cơ bản. Một điều hiển nhiên mà ai cũng biết là luật pháp của nước Pháp chỉ có thể truy tố một người nào đó về tội phản quốc khi người đó là dân Pháp hay mang quốc tịch Pháp. Thân chủ của tôi là công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới thành lập từ 02/9/1945 để chấm dứt chế độ thuộc địa mà Pháp đã dựng lên trên bán đảo Đông Dương này... Việc tòa án Pháp truy tố một công dân nước ngoài trên lãnh thổ quê hương của họ rõ ràng là một quyết định vô giá trị8. Lời biện hộ đanh thép đó cũng là lời khẳng định cho hành động yêu nước của bản thân sau khi ông được Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Bộ mời ra Chiến khu Đồng Tháp Mười.
Ghi nhận những đóng góp và nhiệt huyết cách mạng của luật sư Nguyễn Hữu Thọ, ngày 16/10/1949, tại nhà số 5, đường Leon Cambes (nay là đường Sương Nguyệt Ánh, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh), Ban Trí vận Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn đã tổ chức kết nạp Nguyễn Hữu Thọ vào Ðảng Cộng sản Việt Nam. Bằng uy tín cá nhân, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã đưa cuộc đấu tranh của giới trí thức vào tận sào huyệt của địch ở Sài Gòn - Chợ Lớn và giành được nhiều thắng lợi như: cuộc đấu tranh biểu dương lực lượng học sinh, sinh viên ngày 09/01/1950; sau đó, tại đám tang học sinh Trần Văn Ơn, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã đọc điếu văn, lên án hiến binh Pháp đàn áp đẫm máu học sinh, sinh viên. Ngày 15/3/1950, với tư cách là Trưởng phái đoàn đại biểu các giới Sài Gòn, ông đã bào chữa thành công cho dược sĩ Phạm Hữu Hạnh, Chủ tịch Hội Liên Việt Sài Gòn - Chợ Lớn cùng 21 nhà trí thức khác bị Pháp đưa ra tòa. Bằng lời lẽ đanh thép và lập luận sắc bén, luật sư buộc thực dân Pháp phải hoãn việc xét xử 22 nhà trí thức của Hội Liên Việt Sài Gòn - Chợ Lớn và trả tự do cho họ. Đặc biệt, năm 1950, đồng chí đã tham gia lãnh đạo cuộc biểu tình chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ. Đây là cuộc biểu tình chống Mỹ đầu tiên ở nước ta9.
Những hoạt động yêu nước của luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã khiến chính quyền thực dân Pháp lo sợ và tìm cách bắt đồng chí đưa đi lưu đày. Lúc đầu, thực dân Pháp đưa Nguyễn Hữu Thọ ra tận vùng biên giới phía Bắc theo chế độ quản thúc ở bản Giẳng, xã Mường Tè, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu - nơi có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, hòng tách đồng chí ra khỏi phong trào cách mạng. Năm 1952, khi bộ đội ta tiến lên giải phóng Tây Bắc, chính quyền thực dân lại chuyển đồng chí về giam ở Sơn Tây. Tháng 11/1952, trước phong trào đấu tranh mạnh mẽ của Đoàn Luật sư Sài Gòn - Chợ Lớn và các nhân sĩ, trí thức trong cả nước, thực dân Pháp buộc phải trả tự do cho Nguyễn Hữu Thọ. Sau khi được trả tự do, đồng chí trở về Sài Gòn, mở lại văn phòng luật sư, để tiếp tục đấu tranh với kẻ thù, bảo vệ thành công những cán bộ kháng chiến trước tòa án thực dân, trong đó có đồng chí Nguyễn Châu Sa (tức Nguyễn Thị Bình, sau này là Phó Chủ tịch nước), đồng chí Đỗ Duy Liên (sau này là Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh), đồng chí Thu Trang (sau này là Tiến sĩ Sử học ở Pháp)... Cũng trong thời gian này, đồng chí đã tham gia tổ chức nhiều cuộc đấu tranh cách mạng đòi các quyền dân sinh, dân chủ. Ngày 15/11/1954, nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của luật sư Nguyễn Hữu Thọ, chính quyền Sài Gòn tiếp tục bắt giam và lưu đày Nguyễn Hữu Thọ ra miền núi Củng Sơn (Phú Yên). Đồng chí bị giam lỏng ở đây gần 7 năm cho đến khi được lực lượng vũ trang của Khu ủy Khu V giải thoát cuối tháng 10/196110
Mặc dù bị chính quyền thân Pháp, Mỹ bắt giam, lưu đày ở nhiều nơi từ Khám Lớn (Sài Gòn) tới vùng cao Củng Sơn (Phú Yên) nhưng đồng chí vẫn luôn giữ một lòng trung trinh với Ðảng, với Nhân dân. Năm 1960, tại Ðại hội thành lập Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, luật sư Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch Mặt trận với sự nhất trí cao của các giới, các chính đảng, các tôn giáo, các dân tộc... toàn miền Nam ngay giữa lúc luật sư đang còn bị chính quyền Mỹ - Diệm quản thúc ở Phú Yên. Trong lao tù, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã vượt qua mọi thủ đoạn nham hiểm của kẻ thù. Ngày 30/10/1961, đồng chí được cách mạng tổ chức giải thoát khỏi nhà lao Phú Yên và đưa về vùng căn cứ tại Tây Ninh khi Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam ra đời. Năm 1962, tại Ðại hội lần thứ nhất Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam, đồng chí được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam. 
Tháng 6/1969, tại Ðại hội đại biểu quốc dân miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, luật sư Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch Hội đồng cố vấn. Năm 1976, đồng chí được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa VI và giữ chức vụ Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Tại Ðại hội lần thứ nhất, thống nhất ba tổ chức Mặt trận thành Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) (1977) và Ðại hội lần thứ hai (1983), đồng chí được cử làm Ủy viên Ðoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN. Tháng 4/1980, đồng chí được giao Quyền Chủ tịch nước. Đến tháng 7/1981, đồng chí được Quốc hội khóa VII bầu làm Chủ tịch Quốc hội và Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tháng 11/1988, tại Ðại hội lần thứ ba MTTQVN, đồng chí được bầu làm Chủ tịch Ðoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN. Tháng 8/1994, tại Ðại hội lần thứ tư MTTQVN, đồng chí Nguyễn Hữu Thọ được suy tôn làm Chủ tịch danh dự Ðoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN.
3. Người lãnh đạo chí tình, chí nghĩa và luôn hết lòng phụng sự Tổ quốc
Nhắc đến nhà cách mạng lão thành Nguyễn Hữu Thọ, có thể kể tới nhiều cương vị, chức vụ mà đồng chí đã từng đảm nhận, song dấu ấn đặc biệt nhất mà đồng chí để lại trong lòng Nhân dân, đồng bào, đồng chí là lối sống chí tình, chí nghĩa và luôn hết lòng phụng sự Tổ quốc. Sự chí tình, chí nghĩa đó được ghi lại bởi những người thân, bạn bè, đồng chí của Nguyễn Hữu Thọ. Cho đến nay, người dân ở bản Giẳng (Lai Châu) vẫn nhớ đến Nguyễn Hữu Thọ như là “một tấm gương về phẩm chất cách mạng, trí thức lớn”11. Nhớ lại những ngày luật sư Nguyễn Hữu Thọ còn ở bản Giẳng, bà Lò Thị On - một người từng chăm sóc ông cho biết: “Ngày 3 bữa tôi dậy sớm nấu nước, chuẩn bị khăn cho ông Thọ rửa mặt, dọn cơm, phục vụ ông chu đáo. Xong bữa cơm tối, ông Thọ bảo tôi gọi các bạn thanh niên cùng trang lứa đến nhà để nói chuyện. Mỗi buổi tối, ông Nguyễn Hữu Thọ giảng giải cho mọi người về tinh thần yêu nước, đấu tranh cách mạng không chịu khuất phục làm nô lệ cho thực dân Pháp. Ngày đi nương, tối về bà con, thanh niên trong bản lại tụ tập về nhà Trưởng bản chong đèn dầu để nghe ông Nguyễn Hữu Thọ nói chuyện. Lúc mọi người về hết, ông Thọ lại ngồi đọc báo, đọc sách, tôi lẳng lặng đi trải đệm và bỏ màn để chút nữa ông đi ngủ. Từng đêm, trời khuya lạnh giá, tôi tỉnh dậy nhẹ nhàng vén mép màn, kéo mảnh chăn ấm đắp cho ông. Hằng ngày khi công việc xong xuôi, ông Thọ lại gọi tôi vào để dạy chữ... Sau gần 8 tháng bị giam đày ở bản Giẳng (từ tháng 6/1950 đến tháng 02/1951), luật sư Nguyễn Hữu Thọ bị đưa về quản thúc ở Sơn Tây. Cả bản kéo nhau đi bộ gần 5 km ra bến sông Đà đưa tiễn ông Thọ. Trước khi đi, ông Thọ hứa sẽ quay trở lại thăm dân bản... Đúng như lời hứa, sau 43 năm xa cách, năm 1993, lúc đó ông Thọ đã 83 tuổi, người con cách mạng lại trở về bản Giẳng thăm bà con nhân dân”12. Điều đó cho thấy sự chí tình, chí nghĩa của đồng chí đối với đồng bào, đồng chí. Lối sống giản dị, chân tình của luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã tạo niềm tin trong Nhân dân, từ đó Nhân dân tin tưởng vào cách mạng, đi theo cách mạng, theo kháng chiến để làm nên những thắng lợi oanh liệt. 
Không chỉ người dân ở bản Giẳng nhớ tới đồng chí, mà trong tâm trí của người dân Củng Sơn (Phú Yên) vẫn luôn hiện hữu một hình ảnh Nguyễn Hữu Thọ - nhà cách mạng kiên cường, thủy chung, son sắt. Luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã từng nói: “Phú Yên là quê hương thứ hai của tôi, mảnh đất đã để lại trong tôi nhiều kỷ niệm không bao giờ phai mờ. Tôi luôn hướng về Phú Yên với tình sâu nghĩa nặng... Tấm lòng yêu nước, gắn bó với cách mạng của đồng bào, đồng chí ở đây đã thật sự trở thành một phần trong tâm hồn tôi”13. Tình cảm sâu nặng, trước sau như một, trọn nghĩa vẹn tình của Nguyễn Hữu Thọ đối với nhân dân Phú Yên, đồng bào bản Giẳng, với Nhân dân trên khắp mọi miền đất nước thật tự nhiên và cảm động. Đó chính là động lực để đồng chí luôn sống hết mình vì Tổ quốc, đáp lại những ân tình mà đồng bào mọi miền đất nước đã dành cho mình. 
Tháng 11/1988, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III, Bộ Chính trị giới thiệu đồng chí Nguyễn Hữu Thọ làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN, song đồng chí từ chối với lý do “tuổi cao, sức yếu”. Đích thân Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh hai lần trực tiếp gặp gỡ, thuyết phục nhưng luật sư Nguyễn Hữu Thọ vẫn khước từ. Các đoàn đại biểu miền Nam xin lùi thời gian bàn nhân sự để tiếp tục vận động, thuyết phục Nguyễn Hữu Thọ. Sau đó, đại biểu 14 đoàn miền Tây Nam Bộ đến gặp Luật sư nêu rõ nguyện vọng, đồng thời là yêu cầu của đồng bào miền Nam muốn Luật sư tiếp tục giương cao ngọn cờ đại đoàn kết và được đồng chí đồng ý. Đồng chí nói: “Đảng  giao tôi có thể từ chối vì tuổi cao, sức yếu. Song dân giao tôi phải làm”. Luật sư Nguyễn Hữu Thọ được Đại hội bầu làm Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN. Trong diễn văn bế mạc Đại hội, Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ nhấn mạnh: “Đại hội của chúng ta đã thành công tốt đẹp, nhưng cũng mới thành công trong hội trường. Nhân dân đòi hỏi chúng ta đồng tâm hiệp lực, thống nhất hành động để biến những thành công trong Đại hội thành hiện thực trong cuộc sống”14. Qua đó cho thấy, luật sư Nguyễn Hữu Thọ là một nhà cách mạng kiên trung, đã hiến dâng trọn đời cho Tổ quốc, cho dân tộc, đúng như Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh lúc đương nhiệm đã đánh giá: “Luật sư Nguyễn Hữu Thọ quả là một nhà yêu nước vĩ đại”15. Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nói rằng: “Luật sư Nguyễn Hữu Thọ là người của công lý, của đạo nghĩa. Khi cần nói lên sự thật để bảo vệ chân lý, bảo vệ chính sách của Đảng và Nhà nước thì anh luôn tỏ ra cương trực, không hề né tránh. Ở anh, không có đặc quyền, đặc lợi cho bất cứ ai”16.
Chính lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc, ý chí cách mạng kiên trung, trọn đời phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, không màng danh lợi, sống giản dị, chân tình, chí nghĩa là những yếu tố tạo nên nhân cách cao đẹp của đồng chí. Nhân cách trong sáng và cao đẹp của luật sư Nguyễn Hữu Thọ là tấm gương sáng cho các thế hệ hôm nay và mai sau học tập, noi theo. 

1. TS. Phan Văn Hoàng: “Hành trình Nguyễn Hữu Thọ: Người đi đến cuối con đường”, báo Tuổi trẻ online (https://tuoitre.vn/hanh-trinh-nguyen-huu-tho-nguoi-di-den-cuoi-con-duong-114358.htm).
2. Theo Lịch sử Việt Nam, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1989, t. 2, tr. 267.
3, 4, 7, 8, 14. Chương trình sưu tầm tài liệu, viết tiểu sử các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và cách mạng Việt Nam: Nguyễn Hữu Thọ - Tiểu sử, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019, tr. 198-199, 201, 202, 44, 187.
5. Kim Thẩm: “Luật sư Nguyễn Hữu Thọ: Một trí thức suốt đời phụng sự Tổ quốc”, báo Công an nhân dân online (http://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/Luat-su-Nguyen-Huu-Tho-Mot-tri-thuc-suot-doi-phung-su-To-quoc-163261/).
6. Xem Phạm Thanh: “Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, nhà trí thức lớn của cách mạng”, báo Nhân dân điện tử (https://www.nhandan.com.vn/tphcm/chuyen-xua-chuyen-nay/item/19176002-.html).
9. PGS.TS. Trần Minh Trưởng, ThS. Nguyễn Thị Giang: Luật sư Nguyễn Hữu Thọ - Cuộc đời và sự nghiệp, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2014, tr. 11.
10. Xem Lê Bá Trình: “Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ và những chặng đường lịch sử vẻ vang của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam”, báo Nhân dân điện tử (https://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/6650502-.html).
11, 12. Việt Hoàng: “Lòng dân Lai Châu với luật sư Nguyễn Hữu Thọ”, báo Tin tức Việt Nam online (https://baotintuc.vn/thoi-su/long-dan-lai-chau-voi-luat-su-nguyen-huu-tho-20140830225753706.htm).
13. Trình Kế: “Dâng hương tưởng nhớ cố Luật sư, Quyền Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ”, báo Nhân dân điện tử (https://www.nhandan.org.vn/chinhtri/item/38676602-dang-huong-tuong-nho-co-luat-su-quyen-chu-tich-nuoc-nguyen-huu-tho.html).
15. Theo Nguyễn Túc: “Luật sư Nguyễn Hữu Thọ: Nhà trí thức yêu nước vĩ đại”, báo Đại đoàn kết điện tử (http://daidoanket.vn/tinh-hoa-viet/luat-su-nguyen-huu-tho-nha-tri-thuc-yeu-nuoc-vi-dai-tintuc409798).
16. Theo Nguyễn Hữu Châu: “Luật sư Nguyễn Hữu Thọ với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền theo tư tưởng Hồ Chí Minh” (http://pup.edu.vn/index.php/news/Nghien-cuu-Trao-doi/Luat-su-Nguyen-Huu-Tho-voi-viec-xay-dung-Nha-nuoc-phap-quyen-theo-tu-tuong-Ho-Chi-Minh-500.html).

PGS. TS. Nguyễn Xuân Trung

Học viện Chính trị Khu vực I  

Chia sẻ:

ASEAN tiến triển tích cực trong xây dựng Cộng đồng trên cả 3 trụ cột 03/08/2021
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn chỉ rõ, ASEAN cần quan tâm hỗ trợ các vùng miền kém phát triển trong ASEAN, bao gồm Tiểu vùng Mê Công, trong thu hẹp khoảng cách phát triển đang gia tăng ở khu vực do ảnh hưởng của đại dịch; đồng thời lồng ghép vấn đề này trong triển khai Kế hoạch công tác sáng kiến hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn IV.
Đoàn kết và thống nhất là nền tảng cho sức mạnh của ASEAN 02/08/2021
Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 54, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh đoàn kết và thống nhất là nền tảng cho sức mạnh của ASEAN; trước tác động kinh tế - xã hội nặng nề của đại dịch, hơn bao giờ hết, ASEAN cần phát huy mạnh mẽ nội lực của một Cộng đồng tự cường và gắn kết, khẳng định vai trò và trách nhiệm với chính sự phát triển của khu vực.
Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm và triển vọng năm 2021 02/08/2021
Đợt bùng phát đại dịch Covid-19 lần thứ tư tại Việt Nam có số ca nhiễm tăng mạnh, khiến Chính phủ và một số địa phương, trong đó có cả ba thành phố lớn là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, phải dồn lực thực hiện các biện pháp chống dịch. Tuy vậy, theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 6 tháng đầu năm 2021 tăng 5,64%. Đó là kết quả của sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, đúng đắn của Đảng và Chính phủ, sự chung sức, đồng lòng của hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trong việc thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội.