Thứ năm, 17/06/2021 03:58:01 (GTM +7)

10 sự kiện thế giới nổi bật năm 2020

Năm 2020, thế giới chứng kiến không chỉ đại dịch Covid-19 lan tỏa khắp toàn cầu tạo ra cuộc đại suy thoái, cuộc bầu cử tổng thống kịch tính và phức tạp chưa từng có trong lịch sử nước Mỹ mà còn là sự chuyển dịch lớn trong lĩnh vực kinh tế và chính trị, liệu có đưa thế giới bước vào thập kỷ thứ ba của thế kỷ XXI bất ổn và bất định? 

1. Đại dịch Covid-19

Đại dịch Covid-19 bùng phát từ cuối năm 2019, tới nay đã khiến hơn 90 triệu người nhiễm bệnh và gần 2 triệu người thiệt mạng (tính đến ngày 15/01/2021). Con số này chắc chắn sẽ chưa dừng lại bởi đại dịch này sẽ còn kéo dài và chưa thể xác định được tới khi nào kết thúc, tác động sâu sắc tới tất cả các phương diện của đời sống kinh tế - xã hội, buộc các nước trên thế giới phải nhận thức lại và điều chỉnh chính sách và chiến lược phát triển. Theo đánh giá của Quỹ Tiền tệ quốc tế, đại dịch Covid-19 là cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai trở lại đây.

2. Anh chính thức rời EU, đạt thỏa thuận hậu Brexit

Ngày 31/01/2020, Vương quốc Anh chính thức rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), kết thúc hơn 4 thập kỷ hợp nhất về kinh tế, chính trị và pháp luật với những nước láng giềng gần gũi nhất. Sự kiện này có ý nghĩa như một cơn địa chấn chính trị làm rung chuyển không chỉ lục địa châu Âu mà còn cả thế giới. Việc rời khỏi EU đã biến nước Anh thành biểu tượng về những rạn nứt của trật tự thế giới. Phải đến ngày 24/12, Anh và EU mới đạt được thỏa thuận tái định hình quan hệ thương mại giữa hai bên trong tương lai sau khi giai đoạn chuyển tiếp kết thúc ngày 31/12/2020. Thỏa thuận sẽ tạo cơ sở pháp lý để Anh và EU tránh được một cuộc “chia tay” trong hỗn loạn.

3. Bầu cử Tổng thống Mỹ

Năm 2020, thế giới chứng kiến cuộc bầu cử tổng thống kịch tính, phức tạp và cạnh tranh quyết liệt chưa từng có tiền lệ trong lịch sử nước Mỹ. Sau những hỗn loạn trước cáo buộc “bầu cử gian lận” từ phía ứng cử viên Donald Trump, thậm chí là bạo loạn, cuối cùng Quốc hội Mỹ đã xác định ứng cử viên Joe Biden giành chiến thắng nhưng cuộc bầu cử năm nay đã chứng tỏ nước Mỹ bị chia rẽ rất sâu sắc. Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ cuộc khủng hoảng có tính hệ thống mà nước Mỹ đang lâm vào kể từ năm 2008. Bên trong nước Mỹ là cuộc đấu tranh về sự lựa chọn con đường phát triển trong điều kiện Cách mạng công nghiệp 4.0; còn bên ngoài là cuộc khủng hoảng của trật tự thế giới đơn cực do Mỹ lãnh đạo sau Chiến tranh lạnh trước sự nổi lên và cạnh tranh từ phía Trung Quốc, Nga và EU.  

4. Ký kết Hiệp định RCEP

Sau 8 năm đàm phán, ngày 15/11/2020, 10 nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) cùng 5 đối tác gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand đã ký Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). Với quy mô 2,2 tỷ người tiêu dùng, chiếm hơn 30% dân số thế giới và GDP khoảng 27 nghìn tỷ USD, tương đương 30% GDP toàn cầu, việc ký kết Hiệp định RCEP tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, đồng thời gửi đi tới toàn thế giới thông điệp tích cực về ủng hộ thương mại đa phương của 15 quốc gia thành viên. 

Việc ký kết RCEP được coi là động lực thúc đẩy hội nhập kinh tế, bảo vệ hệ thống thương mại đa phương vào thời điểm chủ nghĩa đa phương đang mất dần chỗ đứng và tăng trưởng toàn cầu suy giảm, đồng thời góp phần quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng và phục hồi kinh tế thế giới do tác động của đại dịch Covid-19.

5. Cuộc chiến Azerbaijan - Armenia ở Nagorno - Karabakh

Cuộc chiến giữa Armenia và Azerbaijan liên quan tới tranh chấp chủ quyền đối với vùng đất Nagorno - Karabakh ở Nam Kavkaz xuất phát từ xung đột tôn giáo, sắc tộc, tranh chấp lãnh thổ đan xen với cạnh tranh địa - chính trị giữa các cường quốc đã từng tồn tại hàng thế kỷ và bùng phát từ năm 1988 đến nay vẫn chưa được hóa giải. Cuộc xung đột bất ngờ bùng phát từ ngày 27/9/2020 và leo thang thành cuộc chiến giữa Azerbaijan và Armenia. Sau ít nhất 3 thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ, ngày 09/11/2020, Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đã ký thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Nagorno- Karabakh. Nga sẽ đưa lực lượng gìn giữ hòa bình tới Nagorno - Karabakh để kiểm soát và duy trì chế độ ngừng bắn trong ít nhất 5 năm. Sau đó, chế độ ngừng bắn sẽ được gia hạn theo thỏa thuận của các bên.

6. Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố về Biển Đông

Ngày 13/7/2020, Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố lập trường của Hoa Kỳ về chủ trương quyền lợi biển ở Biển Đông: (1) Mỹ tuyên bố quan điểm rõ ràng rằng các yêu sách của Trung Quốc đối với các nguồn tài nguyên ngoài khơi trên một khu vực mà Bắc Kinh gọi là “đường 9 đoạn”, cũng như các hoạt động của Trung Quốc nhằm kiểm soát các nguồn tài nguyên này là hoàn toàn phi pháp; (2) Mỹ mong muốn giữ gìn hòa bình và ổn định, duy trì tự do hàng hải ở Biển Đông theo cách thức phù hợp với luật pháp quốc tế, bảo đảm lưu chuyển thương mại không bị cản trở, đồng thời phản đối bất kỳ âm mưu cưỡng ép hoặc sử dụng vũ lực nào để giải quyết tranh chấp trên vùng biển này; (3) Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để khẳng định các yêu sách của họ ở Biển Đông nói chung cũng như các yêu sách về bất cứ vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) nào bắt nguồn từ bãi cạn Scarborough của Philippines và một số đảo đá thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam mà họ đã từng đánh chiếm phi pháp; (4) Thế giới sẽ không cho phép Trung Quốc tự coi Biển Đông là đế chế hàng hải của riêng họ và Mỹ đứng về phía các đồng minh và đối tác Đông Nam Á trong cuộc đấu tranh bảo vệ quyền chủ quyền cũng như bảo vệ các nguồn tài nguyên ngoài khơi phù hợp với các quyền và nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế.

7. Hội nghị an ninh quốc tế - sự bố cáo chung kỷ nguyên phương Tây

Hội nghị an ninh quốc tế thường niên diễn ra tại Munich tháng 02/2020 thu hút gần 400 khách mời tham dự, trong đó có khoảng 40 nguyên thủ quốc gia và 100 bộ trưởng, đại diện của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), một số thành viên của Ủy ban châu Âu (EC), các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ, lãnh đạo các công ty và tập đoàn xuyên quốc gia. Bao trùm không khí của Hội nghị năm nay là mối lo ngại về nguy cơ kết thúc kỷ nguyên phương Tây. Trước đây, mỗi khi nói về phương Tây, nghĩa là nói về cộng đồng các nước tư bản phát triển hàng đầu thế giới do Mỹ đứng đầu. Hiện nay, Mỹ đang rút lui khỏi các cam kết quốc tế, do đó phương Tây không thể đạt được sự đồng thuận về một chiến lược thống nhất nhằm giải quyết các vấn đề an ninh toàn cầu, đồng thời mối lo ngại còn do sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc và Nga. Vì thế, Pháp và Đức ủng hộ chủ trương thành lập một liên minh an ninh và quân sự của châu Âu để tự vệ chứ không thể chỉ dựa vào NATO đang ở trong trạng thái “chết não”.

8. Mỹ quyết định bình thường hóa quan hệ với Taliban

Sau 18 năm tiến hành cuộc chiến chống khủng bố hao người tốn của ở Afghanistan, ngày 29/02/2020, Mỹ và Taliban chính thức ký thỏa thuận hòa bình. Theo thỏa thuận này, Taliban cam kết cắt đứt quan hệ với mạng lưới khủng bố quốc tế Al-Qaeda cũng như các tổ chức khủng bố quốc tế khác và sẽ hợp tác với Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố. Ngoài ra, Taliban sẽ cùng với chính quyền Afghanistan và các lực lượng khác tiến hành đối thoại để thảo luận về tiến trình chính trị nhằm hóa giải cuộc xung đột ở Afghanistan; Mỹ sẽ rút phần lớn lực lượng hiện diện ở Afghanistan từ 12.000-13.000 xuống còn 8.600 trong vòng 135 ngày và đóng cửa 5 căn cứ quân sự tại đây; Mỹ đề nghị Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với các thành viên Taliban. Sau nhiều nỗ lực, cuối cùng Mỹ đã kết thúc cuộc chiến tranh dài nhất trong lịch sử nước này.

9. Israel thiết lập quan hệ với nhiều nước Arab

Ngày 15/9/2020, dưới sự trung gian của Mỹ, Israel đã ký Thỏa thuận hòa bình với Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và  Bahrain. Đây được coi là “bước đột phá lịch sử” để gác lại quá khứ “hận thù”, xây dựng một Trung Đông hòa bình, an ninh và thịnh vượng. Tuy nhiên, giới chức Palestin và nhiều nước Trung Đông phản đối quyết liệt thỏa thuận hòa bình mà Israel đã ký với UAE và Bahrain thực chất chỉ là chính sách “đánh tỉa, đánh lẻ” để chia rẽ khối đoàn kết của các nước Arab hòng thực hiện mưu đồ bá chủ khu vực và thế giới của Mỹ và Israel. Những phản ứng trái chiều từ Thỏa thuận hòa bình này khiến cho cục diện chính trị, an ninh tại Trung Đông càng khó đoán định. 

10. Thảm họa thiên tai và nhân tai

Năm 2020, thế giới phải chứng kiến hàng loạt các thảm họa thiên tai và nhân tai, với những hậu quả hết sức nặng nề: thảm họa cháy rừng có quy mô lớn nhất và kéo dài nhất trong lịch sử hiện đại ở Australia, thiêu rụi khoảng 18,6 triệu ha rừng, phá hủy 5.900 tòa nhà, khiến ít nhất 34 người thiệt mạng trực tiếp và hơn 400 người chết do ngạt khói; lũ lụt kinh hoàng tàn phá thủ đô Jakarta và một số khu vực lân cận của Indonesia, khiến hơn 4 vạn người buộc phải sơ tán, hàng trăm người thiệt mạng vì đuối nước, lở đất, điện giật do lũ lụt; núi lửa Taal bùng phát tại Luzon, Philippines, phun trào tro bụi bay xa hơn 100 km; trận mưa lớn kéo dài gây ngập lụt và lở đất ở khắp các vùng trên cả nước Trung Quốc khiến hơn 37 triệu người dân bị ảnh hưởng, làm ít nhất 150 người mất tích hoặc thiệt mạng; năm 2020 chứng kiến 45 trận động đất với cường độ trên 6 độ richter ở Jamaica, Nga, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ... Đặc biệt, ngày 04/8/2020, một vụ nổ kinh hoàng xảy ra tại cảng Beirut của Lebanon, khiến 154 người chết và hơn 5.000 người khác bị thương, hơn 50% nhà cửa bị phá hủy, 300 nghìn người mất nhà ở, thiệt hại về vật chất ước tính 15 tỷ USD.

Đại tá Lê Thế Mẫu

Chia sẻ:

Ra sức học tập, nỗ lực phấn đấu và rèn luyện, không ngừng làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 13/06/2021
Ngày 12/6/2021, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, triển khai Kết luận số 01-KL/TW, của Bộ Chính trị khóa XIII về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tới dự và phát biểu tại Hội nghị. Tạp chí Nhịp cầu Tri thức trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu quan trọng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Ra sức học tập, nỗ lực phấn đấu và rèn luyện, không ngừng làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh”.
Tỏa sáng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, khơi dậy và thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc 10/06/2021
Nhân dịp sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có bài viết với tiêu đề “Tỏa sáng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, khơi dậy và thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”. Tạp chí Nhịp cầu Tri thức trân trọng giới thiệu toàn văn bài viết quan trọng của Chủ tịch nước.
Nguyễn Tất Thành và con đường cứu nước 03/06/2021
Ngày 05/6/1911, tại Bến Nhà Rồng, người thanh niên Việt Nam yêu nước Nguyễn Tất Thành đã lên tàu buôn Đô đốc Latouche Tréville với mong muốn học hỏi những tinh hoa và tiến bộ từ các nước để trở về giúp đỡ, giải phóng đồng bào mình khỏi ách nô lệ của thực dân, đế quốc. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu hành trình tìm đường cứu nước của Văn Ba - Nguyễn Tất Thành - Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. Lựa chọn ra đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành thể hiện sự tiếp bước của cha anh nhưng đầy sáng tạo và đổi mới. Vào thời điểm đó, không ai biết rằng vận mệnh của dân tộc Việt Nam đã gắn liền với quyết định ra đi của một con người mà lịch sử đã chứng tỏ là sáng suốt và phi thường ấy.